(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 189

॥ శ్రీః ॥
1.189. అధ్యాయః 189
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
పునరంతర్హితాయాం తపత్యాం మోహితస్య సంవరణస్య సమీపే అమాత్యాదీనామాగమనం॥ 1 ॥ అమాత్యేనాశ్వాసితస్య రాజ్ఞః సూర్యోపాసనసమయే వసిష్ఠస్యాగమనం॥ 2 ॥ సూర్యసమీపం గత్వా వసిష్ఠేనాదిత్యస్తుతికరణం॥ 3 ॥ స్తుత్యా తుష్టేన సూర్యేణ సంవరణార్థం వసిష్ఠాయ తపతీదానం॥ 4 ॥ తస్మిన్నేవ తపతీసంవరణయోర్వివాహః॥ 5 ॥ తయా సహ తత్రైవ రమమాణస్య సంవరణస్య రాజ్యే ద్వాదశవార్షిక్యనావృష్టిః॥ 6 ॥ వసిష్ఠేనానావృష్టినివర్తనం॥ 7 ॥ తపత్యుపాఖ్యానోపసంహారః॥ 8 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
గంధర్వ ఉవాచ। 1-189-0x(1076)(8457)
ఏవముక్త్వా తతస్తూర్ణం జగామోర్ధ్వమనిందితా।
`తపతీతపతీత్యేవ విలలాపాతురో నృపః॥ 1-189-1(8458)
ప్రాస్స్వలచ్చాసకృద్రాజా పునరుత్థాయ ధావతి।
ధావమానస్తు తపతీమదృష్ట్వైవ మహీపతిః।'
స తు రాజా పునర్భూమౌ తత్రైవ నిపపాత హ॥ 1-189-2(8459)
అన్వేషమాణః సబలస్తం రాజానం నృపోత్తమం।
అమాత్యః సానుయాత్రశ్చ తం దదర్శ మహావనే॥ 1-189-3(8460)
క్షితౌ నిపతితం కాలే శక్రధ్వజమివోచ్ఛ్రితం।
త హి దృష్ట్వా మహేష్వాసం నిరస్తం పతితం భువి॥ 1-189-4(8461)
బభూవ సోఽస్య సచివః సంప్రదీప్త ఇవాగ్నినా।
త్వరయా చోపసంగంయ స్నేహాదాగతసంభ్రమః॥ 1-189-5(8462)
తం సముత్థాపయామాస నృపతిం కామమోహితం।
భూతలాద్భూమిపాలేశం పితేవ పతితం సుతం॥ 1-189-6(8463)
ప్రజ్ఞయా వయసా చైవ వృద్ధః కీర్త్యా నయేన చ।
అమాత్యస్తం సముత్థాప్య బభూవ విగతజ్వరః॥ 1-189-7(8464)
ఉవాచ చైనం కల్యాణ్యా వాచా మధురయోత్థిం।
మా భైర్మనుజశార్దూల భద్రమస్తు తవానఘ॥ 1-189-8(8465)
క్షుత్పిపాసాపరిశ్రాంతం తర్కయామాస వై నృపం।
పతితం పాతనం సంఖ్యే శాత్రవాణాం మహీతలే॥ 1-189-9(8466)
వారిణా చ సుశీతేన శిరస్తస్యాభ్యషేచయత్।
అస్పృశన్ముకుటం రాజ్ఞః పుండరీకసుగంధినా॥ 1-189-10(8467)
తతః ప్రత్యాగతప్రాణస్తద్బలం బలవాన్నృపః।
సర్వం విసర్జయామాస తమేకం సచివం వినా॥ 1-189-11(8468)
తతస్తస్యాజ్ఞయా రాజ్ఞో విప్రతస్థే మహద్బలం।
స తు రాజా గిరిప్రస్థే తస్మిన్పునరుపావిశత్॥ 1-189-12(8469)
తతస్తస్మిన్ గిరివరే శుచిర్భూత్వా కృతాంజలిః।
ఆరిరాధయిషుః సూర్యం తస్థావూర్ధ్వముఖః క్షితౌ॥ 1-189-13(8470)
జగామ మనసా చైవ వసిష్ఠమృషిసత్తమం।
పురోహితమమిత్రఘ్నం తదా సంవరణో నృపః॥ 1-189-14(8471)
నక్తందినమథైకత్ర స్థితే తస్మింజనాధిపే।
అథాజగామ విప్రర్షిస్తదా ద్వాదశమేఽహని॥ 1-189-15(8472)
స విదిత్వైవ నృపతిం తపత్యా హృతమానసం।
దివ్యేన విధినా జ్ఞాత్వా భావితాత్మా మహానృపిః॥ 1-189-16(8473)
తథా తు నియతాత్మానం తం నృపం మునిసత్తమః।
ఆబభాషే స ధర్మాత్మా తస్యైవార్థచికీర్షయా॥ 1-189-17(8474)
స తస్య మనుజేంద్రస్య పశ్యతో భగవానృషిః।
ఊర్ధ్వమాచక్రమే ద్రష్టుం భాస్కరం భాస్కరద్యుతిః॥ 1-189-18(8475)
`యోజనానాం తు నియుతం క్షణాద్గత్వా తపోధనః।'
సహస్రాంశుం తతో విప్రః కృతాంజలిరుపస్థితః।
వసిష్ఠోహమితి ప్రీత్యా స చాత్మానం న్యవేదయత్॥ 1-189-19(8476)
తమువాచ మహాతేజా వివస్వాన్మునిసత్తమం।
మహర్షే స్వాగతం తేఽస్తు కథయస్వ యథేప్సితం॥ 1-189-20(8477)
యదిచ్ఛసి మహాభాగ మత్తః ప్రవదతాం వర।
తత్తే దద్యామభిప్రేతం యద్యపి స్యాత్సుదుర్లభం॥ 1-189-21(8478)
ఏవముక్తః స తేనర్షిర్వసిష్ఠః సంస్తువన్గిరా।
ప్రణిపత్య వివస్వంతం భానుమంతమథాబ్రవీత్॥ 1-189-22(8479)
`యోజనానాం చతుష్షష్టిం నిమేషాత్త్రిశతం తథా।
అశ్వైర్గచ్ఛతి నిత్యం యస్తత్పార్శ్వస్థోఽబ్రవీదిదం॥ 1-189-23(8480)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 1-189-24x(1077)
అజాయ లోకత్రయపావనాయ
భూతాత్మనే గోపతయే వృషాయ।
సూర్యాయ సర్గప్రలయాలయాయ
నమో మహాకారుణికోత్తమాయ॥ 1-189-24(8481)
వివస్వతే జ్ఞానభృతేఽంతరాత్మనే
జగత్ప్రదీపాయ జగద్ధితైషిణే।
స్వయంభువే దీప్తసహస్రచక్షుషే
సురోత్తమాయామితతేజసే నమః॥ 1-189-25(8482)
నమః సవిత్రే జగదేకచక్షుషే
జగత్ప్రసూతిస్థితినాశహేతవే।
త్రయీమయాయ త్రిగుణాత్మధారిణే
విరించనారాయణశంకరాత్మనే॥ 1-189-26(8483)
సూర్య ఉవాచ। 1-189-27x(1078)
సంస్తుతో వరదః సోఽహం వరం వరయ సువ్రత।
స్తుతిస్త్వయోక్తా భక్తానాం జప్యేయం వగ్దోస్ంయహం'॥ 1-189-27(8484)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 1-189-28x(1079)
యైషా తే తపతీ నామ సావిత్ర్యవరజా సుతా।
తాం త్వాం సంవరణస్యార్థే వరయామి విభావసో॥ 1-189-28(8485)
స హి రాజా బృహత్కీర్తిర్ధర్మార్థవిదుదారధీః।
యుక్తః సంవరణో భర్తా దుహితుస్తే విహంగమ॥ 1-189-29(8486)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-189-30x(1080)
ఇత్యుక్తః స తదా తేన దదానీత్యేవ నిశ్చితః।
ప్రత్యభాషత తం విప్రం ప్రతీనంద్య దివాకరః॥ 1-189-30(8487)
వరః సంవరణో రాజ్ఞాం త్వమృషీణాం వరో మునే।
తపతీ యోషితాం శ్రేష్ఠా కిమన్యత్రాపవర్జనాత్॥ 1-189-31(8488)
తతః సర్వానవద్యాంగీం తపతీం తపనః స్వయం।
దదౌ సంవరణస్యార్థే వసిష్ఠాయ మహాత్మనే॥ 1-189-32(8489)
ప్రతిజగ్రాహ తాం కన్యాం మహర్షిస్తపతీం తదా।
వసిష్ఠోఽథ విసృష్టస్తు పునరేవాజగామ హ॥ 1-189-33(8490)
యత్ర విఖ్యాతకీర్తిః స కురూణామృషభోఽభవత్।
స రాజా మన్మథావిష్టస్తద్గతేనాంతరాత్మనా॥ 1-189-34(8491)
దృష్ట్వా చ దేవకన్యాం తాం తపతీం చారుహాసినీం।
వసిష్ఠేన సహాయాంతీం సంహృష్టోఽభ్యధికం బభౌ॥ 1-189-35(8492)
రురుచే సాఽధికం సుభ్రూరాపతంతీ నభస్తలాత్।
సౌదామనీవ విభ్రష్టా ద్యోతయంతీ దిశస్త్విషా॥ 1-189-36(8493)
కృచ్ఛ్రాద్ద్వాదశరాత్రే తు తస్య రాజ్ఞః సమాహితే।
ఆజగామ విశుద్ధాత్మా వసిష్ఠో భగవానృషిః॥ 1-189-37(8494)
తపసాఽఽరాధ్య వరదం దేవం గోపతిమీశ్వరం।
లేభే సంవరణో భార్యాం వసిష్ఠస్యైవ తేజసా॥ 1-189-38(8495)
తతస్తస్మిన్గిరిశ్రేష్ఠే దేవగంధర్వసేవితే।
జగ్రాహ విధివత్పాణిం తపత్యాః స నరర్షభః॥ 1-189-39(8496)
వసిష్ఠేనాభ్యనుజ్ఞాతస్తస్మిన్నేవ ధరాధరే।
సోఽకామయత రాజర్షిర్విహర్తుం సహ భార్యయా॥ 1-189-40(8497)
తతః పురే చ రాష్ట్రే చ వనేషూపవనేషు చ।
ఆదిదేశ మహీపాలస్తమేవ సచివం తదా॥ 1-189-41(8498)
నృపతిం త్వభ్యనుజ్ఞాప్య వసిష్ఠోఽథాపచక్రమే।
సోఽథ రాజా గిరౌ తస్మిన్విజహారామరో యథా॥ 1-189-42(8499)
తతో ద్వాదశవర్షాణి కాననేషు వనేషు చ।
రేమే తస్మిన్గిరౌ రాజా తయైవ సహ భార్యయా॥ 1-189-43(8500)
తస్య రాజ్ఞః పురే తస్మిన్సమా ద్వాదశ సత్తమ।
న వవర్ష సహస్రాక్షో రాష్ట్రే చైవాస్య భారత॥ 1-189-44(8501)
తతస్తస్యామనావృష్ట్యాం ప్రవృత్తాయామరిందమ।
ప్రజాః క్షయముపాజగ్ముః సర్వాః సస్థాణుజంగమాః॥ 1-189-45(8502)
తస్మింస్తథావిధే కాలే వర్తమానే సుదారుణే।
నావశ్యాయః పపాతోర్వ్యాం తతః సస్యాని నాఽరుహన్॥ 1-189-46(8503)
తతో విభ్రాంతమనసో జనాః క్షుద్భపీడితాః।
గృహాణి సంపరిత్యజ్య బభ్రముః ప్రదిశో దిశః॥ 1-189-47(8504)
తతస్తస్మిన్పురే రాష్ట్రే త్యక్తదారపరిగ్రహాః।
పరస్పరమమర్యాదాః క్షుధార్తా జఘ్నిరే జనాః॥ 1-189-48(8505)
తత్క్షుధార్తైర్నిరానందైః శవభూతైస్తథా నరైః।
అభవత్ప్రేతరాజస్య పురం ప్రేతైరివావృతం॥ 1-189-49(8506)
తతస్తత్తాదృశం దృష్ట్వా స ఏవ భగవానృషిః।
అభ్యాద్రవత ధర్మాత్మా వసిష్ఠో మునిసత్తమః॥ 1-189-50(8507)
తం చ పార్థివశార్దూలమానయామాస తత్పురం।
తపత్యా సహితం రాజన్వర్షే ద్వాదశమే గతే।
తతః ప్రవృష్టస్తత్రాసీద్యథాపూర్వం సురారిహా॥ 1-189-51(8508)
తస్మిన్నృపతిశార్దూలే ప్రవిష్టే నగరం పునః।
ప్రవవర్ష సహస్రాక్షః సస్యాని జనయన్ప్రభుః॥ 1-189-52(8509)
తతః సరాష్ట్రం ముముదే తత్పురం పరయా ముదా।
తేన పార్థివముఖ్యేన భావితం భావితాత్మనా॥ 1-189-53(8510)
తతో ద్వాదశ వర్షాణి పునరీజే నరాధిపః।
తపత్యా సహితః పత్న్యా యథా శచ్యా మరుత్పతిః॥ 1-189-54(8511)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-189-55x(1081)
ఏవమాసీన్మహాభాగా తపతీ నామ పౌర్వికీ।
తవ వైవస్వతీ పార్థ తాపత్యస్త్వం యయా మతః॥ 1-189-55(8512)
తస్యాం సంజనయామాస కురుం సంవరణో నృపః।
తపత్యాం తపతాం శ్రేష్ఠ తాపత్యస్త్వం తతోఽర్జున॥ ॥ 1-189-56(8513)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి చైత్రరథపర్వణి ఏకోననవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 189 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-189-10 ముకుటం తత్స్థానం లలాటం॥
1-189-15 ద్వాదశమే ద్వాదశసంఖ్యయా మితే॥
1-189-16 దివ్యేన విధినా యోగబలేన॥
ఏకోననవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 189 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.